Versterking bestuur pensioenfondsen

Een professioneel en deskundig pensioenfondsbestuur is nodig omdat de belangen groot zijn. Pensioen is voor veel werknemers één van de belangrijkste inkomensbronnen als zij stoppen met werken. De pensioensector stelde zelf een code op, de Code Pensioenfondsen met richtlijnen om professioneel en deskundig pensioenfondsbestuur te bevorderen.

Inzet Pensioenfederatie

De Pensioenfederatie vindt versterking van de kwaliteit van pensioenfondsbesturen en transparantie van het interne toezicht belangrijk voor een betrouwbare pensioensector. De door de Pensioenfederatie opgestelde Code voor zelfregulering is verankerd in de Pensioenwet.

De Pensioenfederatie ondersteunt pensioenfondsen met diverse servicedocumenten voor het verder versterken van het bestuurlijk functioneren.

Nieuws en achtergronden

Wet Versterking bestuur pensioenfondsen
Tegelijk met de ontwikkeling van de Code Pensioenfondsen werkte de Tweede Kamer aan de Wet Versterking bestuur pensioenfondsen. Deze wet is in werking getreden op 1 juli 2014 en is geïnitieerd om de kwaliteit van het bestuur van pensioenfondsen te versterken. De kwaliteit van bestuur moet passen bij de (complexe) omgeving waarin pensioenfondsen opereren. Een doel van de wet is een goede vertegenwoordiging van belanghebbenden. Daarnaast stuurt de wet aan op stroomlijning van de organen en taken van pensioenfondsen, vergroting van de deskundigheid en versterking van het interne toezicht.

De wet biedt een keuze uit verschillende bestuursmodellen. In het ene model zitten vertegenwoordigers van werknemers en –gevers aan het stuur en worden zij via het zogenoemde intern toezicht gecontroleerd door onafhankelijke professionals. Maar in een ander model zijn de rollen juist omgedraaid. Wie er ook aan het roer staat, het gaat erom dat er voldoende tegenwicht wordt geboden aan degenen die besturen.

Het bestuur (eindverantwoordelijk) en intern toezicht (toezicht op processen en procedures) hebben dus elk een eigen taak. Bestuur en intern toezicht leggen daarover (ieder apart) verantwoording af aan een verantwoordings- of belanghebbendenorgaan. Op deze manier spreekt iedereen elkaar aan op het functioneren van de hele organisatie.

In 2017 werd deze wet geëvalueerd met een onderzoek. Minister Koolmees van SZW stuurde op 8 maart 2018 een brief met rapportage aan de Kamer. Naar aanleiding van deze rapportage werd een motie in de Tweede Kamer aangenomen en stelde de Eerste Kamer schriftelijke vragen aan de minister.

Code Pensioenfondsen
In 2013 hebben de Stichting van de Arbeid (STAR) en de Pensioenfederatie een code voor alle pensioenfondsen afgesproken: de Code Pensioenfondsen. Deze Code is een voorbeeld van zelfregulering door de pensioenfondsensector. De Code is per 1 juli 2014 verankerd in de Pensioenwet. Daarmee bestaat voor pensioenfondsen de wettelijke plicht de normen van de Code toe te passen óf uit te leggen welke normen niet worden toegepast en waarom. Bij de Code Pensioenfondsen 2018 is uitgangspunt om over boekjaar 2018 te rapporteren in de volgorde van de Code Pensioenfondsen 2018. Behalve het ‘pas-toe-of-leg-uit-karakter’ zijn in een overzicht ook de normen benoemd waarover pensioenfondsen altijd rapporteren.

Monitoringcommissie Code Pensioenfondsen
De Monitoringcommissie Code Pensioenfondsen (MCPF) heeft als taak de actualiteit en bruikbaarheid van de Code te bevorderen en naleving van de Code te toetsen. De commissie kan met voorstellen komen tot aanpassing van de Code. De MCPF is onafhankelijk; de Pensioenfederatie voert het secretariaat.

De MCPF heeft in 2015 haar eerste nalevingsonderzoek gehouden. Hieruit komt naar voren dat pensioenfondsbesturen bijna 95% van de normen in de Code Pensioenfondsen (al dan niet impliciet) naleven. Omdat het voor de pensioenfondsensector van belang is om transparant te zijn, roept de Pensioenfederatie pensioenfondsen op om in de toekomst in de jaarverslagen meer expliciet aan te geven hoe invulling is gegeven aan de Code Pensioenfondsen. De MCPF voerde in 2016 een nieuw onderzoek uit. De rapportage 'Werken aan Vertrouwen' doet verslag van het onderzoek dat de commissie liet uitvoeren naar de naleving in 2015 van de Code Pensioenfondsen. De MCPF heeft in 2018 haar derde nalevingsrapportage ’Verdere stappen zetten’ gepresenteerd. Deze rapportage is gebaseerd op een gehouden nalevingsonderzoek door de Erasmus Universiteit Rotterdam. De MCPF formuleert aanbevelingen en benoemt goede voorbeelden bij 'missie, visie en strategie'. Ook rubriceert de commissie in de bijlage (vanaf pagina 160) de normen waarover wordt gerapporteerd of die vergen dat onderwerpen worden vastgelegd in documenten. Daarmee doet de commissie een paar praktische handreikingen.

Ombudsman Pensioenen
De Ombudsman Pensioenen is ruim 20 jaar geleden door de sector zelf aangesteld. Deze externe autoriteit oordeelt over klachten en geschillen van deelnemers en gepensioneerden bij de uitvoering van de pensioenregelingen. Op 1 maart 2016 is de Ombudsman Pensioenen opgenomen in de Code.

Financiering Ombudsman Pensioenen en Monitoringcommissie Code Pensioenfondsen
De Pensioenfederatie en de Stichting van de Arbeid wijzigden per 1 januari 2017 de Code Pensioenfondsen op twee punten. De eerste wijziging maakt duidelijk dat ook een algemeen pensioenfonds onder de werking van de Code Pensioenfondsen valt. De tweede wijziging betreft de financiering van de Monitoringcommissie en de Ombudsman Pensioenen. Tot die tijd werd de financiering gedaan door de Pensioenfederatie. Dat veranderde vanaf 1 januari 2017. Het is in het kader van de lastenverdeling van deze sectorverantwoordelijkheden en de duurzame inrichting van de financiering  wenselijk om de lasten te laten dragen door alle pensioenfondsen die onder de Code Pensioenfondsen vallen. Per 1 januari 2017 is ook het besluit uitvoering Pensioenwet en verplichte beroepspensioenregeling  aangepast waardoor de wijzigingen van de Code Pensioenfondsen ook effectief zijn. Met de publicatie van de Code Pensioenfondsen 2018 in de Staatscourant van 3 oktober 2018 is dat besluit vervangen.

Openbare documenten

Servicedocumenten voor leden