Europa themapagina

Europees beleid verantwoord beleggen

De EU wil dat de financiële sector bijdraagt aan het voorkomen van klimaatverandering en het verduurzamen van de economie in het algemeen. Pensioenfondsen spelen daarbij een grote rol en zullen moeten voldoen aan nieuwe Europese informatieverplichtingen. Europees beleid kan pensioenfondsen ook helpen bij hun ambities op dit vlak, door middel van duidelijkere informatie over de duurzaamheidsaspecten van bedrijven en financiële producten.

In september 2019 publiceerde de Pensioenfederatie een position paper voor een duurzame financiële agenda voor de nieuwe Europese Commissie. Hier vindt u het document.

  • Europees Actieplan

    In maart 2018 publiceerde de Europese Commissie een actieplan voor de financiering van een duurzame economie. Het actieplan is gebaseerd op aanbevelingen van een High Level Expert Group die in januari 2018 haar bericht heeft uitgebracht.

    De Europese Commissie stelde de volgende concrete acties voor, die ook voor pensioenfondsen relevant zijn:

    • Uitwerken van een gezamenlijke taal (Taxonomie) voor duurzame activiteiten en vaststellen op welke gebieden duurzame investeringen het meest effect hebben.
    • Aanpassen van de transparantievereisten voor ESG-elementen van benchmarks en het creëren van een nieuw EU-label voor klimaatbenchmarks.
    • Creëren van labels voor groene financiële producten.
    • Verhelderen van plichten van institutionele beleggers en asset managers.
    • Bevorderen van investeringen in duurzame projecten, mede door uitgebreidere informatie voor investeerders over ESG-aspecten.
    • Onderzoeken van voorkeuren van deelnemers, dialoog met deelnemers over beleggingsbeleid.
    • Vergroten van transparantie in duurzaamheidsrapportages.
    • Bevorderen van lange termijnvisie in kapitaalmarkten. 

    Inmiddels zijn een groot aantal van deze acties al vertaald naar wetgeving of rapporten. Het is de verwachting dat de Europese Commissie in 2020 met een nieuw actieplan zal komen, in de context van de European Green Deal.

    Inzet Pensioenfederatie

    De Pensioenfederatie ondersteunt de plannen van de Europese Commissie die erop zijn gericht dat investeringen bijdragen aan een duurzame economie. In die ambitie zijn pensioenfondsen belangrijke partners voor de Europese Commissie. Andersom werkt het ook; pensioenfondsen willen een goed pensioen realiseren voor hun deelnemers en hebben baat bij een financieel systeem dat is gericht op duurzaamheid.

    Op nationaal niveau lopen ook verschillende initiatieven, bijvoorbeeld het convenant Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Beleggen van de pensioenfondsen en het Commitment van de financiële sector aan het Klimaatakkoord.

    Openbare documenten

    Dutch pension sector’s view on financing sustainable growth
    Vragenlijst High Level Expert Group on Sustainable Finance
    Slotbericht High Level Expert Group on Sustainable Finance
    Actieplan Europese Commissie

     

  • Taxonomie

    De Europese Unie werkt momenteel aan een Taxonomie voor duurzame investeringen. Dit is een classificatiesysteem om te bepalen welke economische activiteiten daadwerkelijk als duurzaam mogen worden aangemerkt. Doel van het voorstel is het tegengaan van 'greenwashing', waarbij financiële producten als duurzaam worden aangeboden terwijl het niet duidelijk is of de onderliggende investeringen daadwerkelijk naar duurzame activiteiten gaan. Het voorstel richt zich enkel op het milieu en, in eerste instantie, met name op klimaatveranderingen. Andere milieudoelstellingen, zoals recycling en biodiversiteit, worden later uitgewerkt.

    De Taxonomie bestaat uit eisen waaraan economische activiteiten moeten voldoen om als 'groen' aangemerkt te mogen worden, bijvoorbeeld de productie van auto’s met zeer lage of geen CO2-emissies. Daarnaast moeten ze ook aan bepaalde sociale minimumnormen voldoen. Per bedrijf in de portefeuille van een financieel product of pensioenfonds kan dan bepaald worden in hoeverre de omzet behaald wordt uit 'groene' activiteiten, hetgeen vervolgens weer vertaald kan worden naar portefeuilleniveau. Om dit verder uit te werken, heeft de Europese Commissie een technische werkgroep ingericht waar een vertegenwoordiger vanuit de Nederlandse pensioensector plaatsneemt.

    De Taxonomieverordening werd in juni 2020 aangenomen. Die legt de brede kaders en wettelijke basis vast, maar ook hoe en door wie de Taxonomie gebruikt moet worden. De daadwerkelijke criteria om te bepalen welke investeringen als duurzaam kunnen worden aangemerkt, worden uitgewerkt in secundaire wetgeving. Financiële instellingen zullen vanaf 2022 rapporteren over het percentage van investeringen dat volgens de definities van de Taxonomie als duurzaam gelden. Een technische werkgroep heeft al een 'user guide' gepubliceerd.

    De Verordening bepaalt dat financiële producten die onder Artikel 8 van de SFDR vallen, moeten rapporteren welk percentage van hun portefeuille volgens de Taxonomie als 'groen' aangemerkt mag worden. Dit is dus van toepassing op fondsen die ‘ecologische of sociale kenmerken promoten’.

    Inzet Pensioenfederatie

    De Pensioenfederatie ondersteunt de Taxonomie, omdat deze kan helpen om de duurzaamheidsaspecten van investeringen te vergelijken. De Taxonomie dient gebaseerd te zijn op wetenschappelijke inzichten en zo ingericht te worden dat hij praktisch toepasbaar is voor investeerders. Het is wel belangrijk om in acht te nemen dat de Taxonomie zich enkel richt op het milieu, terwijl Nederlandse pensioenfondsen ook oog hebben voor sociale duurzaamheid. De Taxonomie is daarmee een nuttig instrument, maar zou niet moeten leiden tot de perceptie dat enkel duurzaamheid op milieugebied relevant is.

    De Pensioenfederatie wijst erop dat de SFDR niet heel duidelijk definieert onder welke omstandigheden een pensioenfonds onder Artikel 8 valt en daarmee ook aan de Taxonomie-rapportage moet voldoen. Daarnaast zal er bij toepassing van de Taxonomie een grote uitdaging zijn om alle gegevens over investeringen bemachtigen. Het is in deze context goed dat de Verordening bepaalt dat beursgenoteerde Europese bedrijven zelf moeten gaan rapporteren, welk gedeelte van hun omzet of hun kapitaalinvesteringen onder de Taxonomie vallen, maar dit zal niet de gehele portefeuille van pensioenfondsen beslaan.

  • Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR)

    Sinds december 2019 geldt er een nieuwe Europese verordening met informatieverplichtingen over duurzame beleggingen, de zogenaamde Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR). De belangrijkste regels zijn:

    • Financiële instellingen (waaronder pensioenfondsen) moeten informatie verstrekken over hoe ze duurzaamheidsrisico’s integreren in investeringsbeslissingen (al onderdeel van IORP II). Daarnaast moeten ze informatie verschaffen over de ‘promotie van sociale en ecologische kenmerken’.
    • Ze moeten rapporteren wat de rol van duurzaamheid is in beloningsbeleid (nieuw).
    • Partijen die impact van investeringen op milieu en samenleving meewegen, moeten rapporteren hoe ze dat doen. Er komt nog gedetailleerdere regelgeving (regulatory technical standard) die deze verplichting verder invult.

    De informatieverplichtingen gelden vanaf maart 2021. De AFM zal toezicht houden op de SFDR en heeft een brief gepubliceerd waarin ze de pensioensector informeert over de verplichtingen.

    Inzet Pensioenfederatie

    Nederlandse pensioenfondsen zijn al transparant over de rol van duurzaamheidsfactoren in hun investeringsbeleid. Fondsen die deelnemen aan het IVMB-convenant en in die context kijken naar de impact van hun investeringen, communiceren hier ook over. Toch zal de SFDR extra informatieverschaffing van pensioenfondsen vereisen. De Pensioenfederatie vindt het belangrijk dat deze informatie relevant is voor deelnemers en niet te technisch van aard is. Het is verder welkom dat van andere financiële partijen, zoals vermogensbeheerders, dezelfde transparantie wordt vereist.

    De Europese toezichthouders moeten nog wel gedetailleerde regelgeving ontwikkelen over hoe er precies gecommuniceerd moet worden. De Pensioenfederatie pleit ervoor fondsen vrijheid en flexibiliteit te geven om te communiceren op een manier die aansluit bij het gekozen verantwoord beleggingsbeleid.

  • The European Green Deal

    Op 11 december 2019 presenteerde de Europese Commissie haar plannen voor de Europese Green Deal om de aanpak van het klimaatprobleem op te schalen en milieuvervuiling in bredere zin aan te pakken.

    Enkele hoofdoelstellingen zijn:

    • Europa moet tegen 2050 klimaatneutraal worden.
    • Tegen 2030 moet een CO2-reductie van tenminste 50% tot mogelijk 55% gehaald worden. Een groot aantal richtlijnen en verordeningen zal worden herzien om deze ambitie waar te maken.
    • Er moeten een effectievere prijs voor CO2 komen door meer sectoren binnen het Emission Trading System te brengen en de gratis emissierechten voor huidige sectoren te verminderen.
    • Belastingen moeten ‘groener’ worden en er moet een Carbon Adjustment Tax komen voor enkele CO2-intensieve sectoren buiten de EU, om te voorkomen dat economische activiteit zich verplaatst naar landen met een minder streng klimaatbeleid.
    • Er komt een nieuwe industriële strategie voor de circulaire economie.
    • De EU zal ook sectorspecifieke maatregelen voorstellen voor o.a. voertuigen, land- en tuinbouw, en de chemische industrie.

    Voor de financiële sector is er ook een aantal relevante voorstellen:

    • Er komt een Europees duurzaam investeringsplan dat voor een pijplijn van groene investeringsmogelijkheden moet zorgen.
    • Het Non-Financial Reporting Directive (NFRD) zal herzien worden zodat er meer ESG informatie beschikbaar komt.
    • Europese regels voor corporate governance moeten kortetermijndenken in bedrijven tegen gaan.
    • De Commissie wil de ontwikkeling van accountingstandaarden voor natuurlijk kapitaal ondersteunen.
    • Er komt een Europese green bond standaard.
    • De Commissie gaat onderzoeken of de kapitaaleisen van banken en verzekeraars voor groene investeringen aangepast moeten worden.

    Inzet Pensioenfederatie

    De Pensioenfederatie verwelkomt het ambitieniveau van de European Green Deal. Voor langetermijninvesteerders zoals pensioenfondsen is het belangrijk dat er een duidelijk en stabiel beleid gevoerd wordt. Het is dus belangrijk om deze maatregelen in bindende wetgeving om te zetten. Een effectievere CO2-prijs kan investeringen in klimaatvriendelijke economische activiteiten stimuleren.

    Om betere investeringsbeslissingen te kunnen maken, is het ook van cruciaal belang dat relevante niet-financiële informatie over bedrijven op betrouwbare en vergelijkbare manier beschikbaar gemaakt wordt. Een herziening van de NFRD is daarom zeer gewenst.

    De Pensioenfederatie kijkt uit naar de verdere uitwerking van de European Green Deal en zal waar nodig in gesprek gaan met Europese beleidsmakers om er voor te zorgen dat pensioenfondsen optimaal kunnen bijdragen aan de verduurzaming van de economie.